مسجدسلیمان خبر/ سعید مرادی: حفظ مواریث فرهنگی شهرستان مسجدسلیمان، به‌ویژه آثار برجای‌مانده از طلوع صنعت نفت ایران، امری حیاتی و هویت‌ساز است. این میراث بی‌بدیل، نه تنها یادآور نقشی است که این منطقه در تحولات اقتصادی کشور ایفا کرده، بلکه گواهی ملموس بر آغاز مدرنیته و دگرگونی‌های شگرف در سبک زندگی، معماری و شهرنشینی ایرانی است. با گسترش فعالیت‌های شرکت نفت، سبک‌های نوین معماری رونق گرفت و برای نخستین بار، خانه‌هایی با نام «بَنگِله» به شیوه غربی در ایران پا به عرصه وجود گذاشتند. این روند، مسجدسلیمان را به عنوان نخستین «شرکت شهر» صنعتی ایران مطرح ساخت و نمونه‌ای بی‌نظیر از اولین محوطه‌های مسکونی مدرن و برنامه‌ریزی‌شده در کشور را خلق کرد.
در این میان، «بنگله ۹۱» واقع در محله کلگه مسجدسلیمان، نمادی شاخص از این دوران تاریخی به شمار می‌رود. این بنا که از نخستین بناهای مسکونی کارکنان شرکت نفت و طراحی‌شده توسط انگلیسی‌هاست، با زیربنای ۶۱۶ متر مربع، در زمره پیشگامان سبک معماری التقاطی غربی-ایرانی به صورت ویلا قرار دارد. در ساخت این بنا، اگرچه از مصالح بوم‌آورد و عناصر ایرانی چون طاق‌های هلالی بهره گرفته شده، اما کاربرد سیمان به عنوان ملات و اندود و نیز استفاده از آهن در ساخت در و پنجره، آن را در زمره نخستین نمونه‌های بهره‌گیری از صنعت و مصالح مدرن غربی در ایران قرار می‌دهد. ویژگی‌هایی چون سنگ نما صیقل‌خورده، درهای تمام چوب منقوش و گچبری‌های ظریف در سقف و دیوارها، گواهی بر تبحر معماران و خلق اثری ماندگار است.
اما ارزش این بنای تاریخی فراتر از ابعاد کالبدی آن است. این بنا بر پایه معیارهای ثبت ملی، به دلیل تعلق داشتن به مرحوم دکتر نهاوندی، پدر چشم‌پزشکی صنعت نفت، از اهمیت فراوانی برخوردار است. دکتر نهاوندی (۱۲۹۳–۱۳۸۸) که از شخصیت‌های مورد اعتماد و محبوب منطقه بود، با تعهدی مثال‌زدنی و به یاری پروفسور شمس، توانست بیماری تراخم را در خوزستان کنترل و از انتشار مجدد آن پیشگیری کند، تا به راستی بتوان وی را الگویی شایسته از خدمت‌گذاری و تعهد حرفه‌ای دانست.
امروزه این مکان با پیشینه غنی، که روزگاری مسکونی بود، به عنوان انبار استفاده می‌شود. هرچند به دلیل استفاده از مصالح مدرن و با دوام، فضای داخلی ساختمان با کمترین دخل و تصرف پابرجا مانده، اما این وضعیت از ضرورت حفظ و احیای این اثر به عنوان گنجینه‌ای از تاریخ و هویت ملی نمی‌کاهد. صنعت نفت با تحولات عمیق خود، شخصیت‌های ارزنده‌ای را به ایران معرفی کرد و حفظ آثار این دوران، ادای دینی به این پیشینه پرافتخار و فرصتی برای انتقال این میراث گران‌بها به نسل‌های آینده و تقویت حس هویت و غرور ملی است. امید است با عزمی همگانی، شاهد احیا و بهره‌برداری شایسته از چنین آثاری در مسجدسلیمان باشیم.
اولین دیدگاه را شما بنویسید