۵ خرداد، یادآور آغاز یک فراموشی تاریخی

مسجدسلیمان خبر/ احمد خداوردی: در تقویم صنعتی ایران و خاورمیانه، پنجم خردادماه به عنوان سالروز فوران اولین چاه نفت در مسجدسلیمان، همواره یادآور یک پارادوکس تلخ و دردی کهنه برای مردمان این دیار است؛ روزی که چاه شماره یک در سال ۱۲۸۷ خورشیدی، با پرتاب «طلای سیاه» به بیرون، مسیر تاریخ اقتصادی ایران و جهان را تغییر داد، اما برای ساکنان مسجدسلیمان نه روزِ جشن، که یادآور آغاز یک فراموشی تاریخی شد. در حالی که نفت به عنوان پیشران اصلی توسعه ایران در یک قرن گذشته، از این شهر آغاز شد و مسجدسلیمان با اولین پالایشگاه، اولین لوله‌کشی گاز و نخستین زیرساخت‌های مدرن، موتور محرک توسعه ملی بود، در روایتی ناعادلانه، این شهر خود در مسیر توسعه‌نیافتگی رها شد و امروز مصداق بارز «نفرین منابع» است. پس از گذشت بیش از یک قرن از آن فوران تاریخی، پرسش اساسی این است که چرا شهری که بانی ثروت‌آفرینی ملی بوده، امروز با چنین چالش‌های عمیقی دست‌به‌گریبان است؟ وضعیت کنونی مسجدسلیمان که با میراثی از خانه‌های فرسوده، مناطق رانشی و خطرات ناشی از نشت گاز در بافت‌های مسکونی همراه است، نشان‌دهنده آن است که سهم این شهر از ثروتی که از دل آن خارج شد، تنها سکونت در خانه‌های ناایمن و استنشاق هوای آلوده بوده است. این واقعیت که در شهری با چنین سابقه نفتی، نرخ بیکاری جوانان همچنان در سطوح بالا قرار دارد و با خروج شرکت‌های اصلی، این منطقه به جای تبدیل شدن به قطبی پویا، به فضایی کم‌برخوردار بدل شده، گویای شکافی عمیق در نگاهِ توسعه‌ای مسئولان است. توسعه پایدار به معنای بازگشت بخشی از درآمدهای حاصل از منابع یک منطقه به همان سرزمین است، اما مسجدسلیمان تنها هزینه‌های استخراج و تخریب زیست‌محیطی را پرداخت کرده و از مواهب آن محروم مانده است که این نقیصه با هیچ توجیه فنی یا اقتصادی قابل‌قبول نیست. از این رو، پنجم خرداد بیش از آنکه روزی برای یادآوری افتخاراتِ گذشته باشد، باید روزِ بازخواست برای وضعیتِ امروز باشد؛ چرا که توسعه این شهر تنها با اراده‌ای ملی برای پرداخت بدهی‌های تاریخی و بازسازی کاملِ شهری که دینِ بزرگی بر گردن اقتصاد ایران دارد، ممکن خواهد بود و مسجدسلیمان نباید همچنان قربانیِ توسعه‌ای بماند که خود آغازگر آن بوده است.