مسجدسلیمان خبر: هنوز زخم غرق شدن پل تاریخی لالی التیام نیافته است که اخباری در خصوص آخرین شواهد رنسانس صنعتی ایران در لالی در معرض تهدید قرار گرفته است.
سقف شیروانی‌اش هنوز شیب تند دهه ۱۳۲۰ را حفظ کرده است، همان شیبی که برای سرازیر کردن باران‌های زمستانی لالی طراحی شده بود. اما این روزها، نه باران، که بولدوزرها قرار است بر پیکره آخرین بنگله‌های باقی‌مانده از شرکت نفت در این شهر فرود آیند.
به گزارش پایگاه خبری مسجدسلیمان خبر، بر اساس گزارش‌های مکرر مردمی رسیده به این رسانه، شنیده ها حاکی از آن است که شهرداری لالی با استناد به اسناد مالکیتی، قصد دارد مجوز تخریب مجموعه مسکونی موسوم به «بنگله‌های قدیمی شرکت نفت» را صادر کند. این بنگله‌ها با قدمتی بیش از ۸۰ سال، صرفاً سازه‌ای مسکونی نیستند. از منظر تخصصی مرمت شهری، «بنگله» در بافت تاریخی مناطق نفت‌خیز جنوب (لالی، مسجدسلیمان، هفتگل) گونه‌ای منحصربه‌فرد از تیپولوژی معماری به شمار می‌رود، تلفیقی از معماری اقلیمی گرم و مرطوب با استانداردهای شهرسازی مدرن اروپایی در دهه‌های ۱۳۱۰ تا ۱۳۳۰.
در نظام حقوقی ایران، هرچند اصل مالکیت محترم شمرده می‌شود، اما ماده ۱ قانون راجع به حفظ آثار ملی مصوب ۱۳۰۹ و اصلاحات بعدی آن، کلیه بناهایی را که از نظر تاریخی، علمی یا هنری واجد ارزش باشند، صرف‌نظر از مالکیت دولتی، عمومی یا خصوصی، تحت حفاظت دولت قرار می‌دهد. به عبارت فنی‌تر، ارث تاریخی یک ملت بر حق انتفاع شخصی مالک تقدم دارد. همچنین بر اساس بند «پ» ماده ۵۶ قانون برنامه پنجم توسعه و آیین‌نامه اجرایی آن، هرگونه تخریب، تغییر کاربری یا مرمت در بناهایی با قدمت بیش از ۵۰ سال، صرفاً با تأیید و نظارت وزارت میراث فرهنگی مجاز است. بنابراین صدور مجوز تخریب توسط شهرداری لالی (در صورت صحت) بدون استعلام از اداره کل میراث فرهنگی خوزستان، اساساً فاقد وجاهت قانونی بوده و مصداق «تجاوز به حقوق عمومی» محسوب می‌شود و مدعی‌العموم می‌تواند ورود پیدا کند.
از منظر کارشناسی مرمت شهری، نابودی این بنگله‌ها سه پیامد جبران‌ناپذیر به دنبال دارد: اول، گسست حافظه جمعی شهروندانی که هویتشان با کارگران و مهندسان نفت در این محله‌ها گره خورده است. دوم، نابودی فرصت‌های توسعه گردشگری فرهنگی (میراث صنعتی) که امروز در شهرهایی نظیر آبادان و مسجدسلیمان به عنوان ظرفیتی اقتصادی پس از نفت شناخته می‌شود. سوم، بریدن پل ارتباطی نسل جوان امروز لالی با تاریخ صدساله صنعت نفت ایران.
در شرایطی که خوزستان از یک سو با بحران هویت شهری و از سوی دیگر با ظرفیت‌های مغفول‌ماندهٔ میراث صنعتی روبه‌راست، تخریب این بنگله‌ها نه تنها از منظر حقوقی محل اشکال اساسی است، بلکه به مثابه گسستن آخرین حلقه‌های روایت ملموس از دوران طلایی کشف نفت در زاگرس جنوبی خواهد بود. انتظار می‌رود مسئولین شهرستان لالی از جمله دادستان محترم،اعضای شورای شهر و اداره کل میراث فرهنگی خوزستان با ورود فوری به موضوع و صدور دستور توقف هرگونه اقدام اجرایی، نسبت به احراز ارزش‌های ثبتی این مجموعه اقدام کرده و پرونده آن را در شورای ثبت آثار ملی مطرح سازد. تجربه نشان داده است که حفاظت از میراث صنعتی، نه مانع توسعه، بلکه زیربنای توسعه‌ای پایدار، هویت‌بنیان و مشارکت‌محور است، توسعه‌ای که لالی امروز بیش از هر زمان دیگر به آن نیاز دارد.